Wystąpienie: Barbara Oliwiecka

Pani Marszałek! Wysoka Izbo! Mam zaszczyt przedstawić stanowisko Klubu Parlamentarnego Centrum odnośnie do ustawy o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych.

Klub Parlamentarny Centrum popiera proponowane zmiany, bo te zmiany odpowiadają na trzy konkretne potrzeby: zwiększenie dostępności wymiaru sprawiedliwości dla osób niesłyszących, usprawnienie pracy sądów poprzez cyfryzację list biegłych sądowych oraz stworzenie bardziej elastycznych i bezpiecznych podstaw dla rozwoju systemów teleinformatycznych sądownictwa.

Najważniejsza z proponowanych zmian dotyczy prawa osób głuchych do bezpłatnej pomocy tłumacza języka migowego w postępowaniu sądowym. Dzisiaj możliwość ta wynika w części sądów z odpowiedniej interpretacji obowiązujących przepisów. Projekt usuwa tę niepewność i wprowadza jednoznaczne prawo, analogiczne do prawa do bezpłatnego tłumacza przysługującego osobie niewładającej w wystarczającym stopniu językiem polskim. To rozwiązanie należy ocenić przede wszystkim z perspektywy rzeczywistego prawa do sądu. Prawo to nie może mieć wyłącznie formalnego charakteru. Jeżeli obywatel ze względu na barierę komunikacyjną nie jest w stanie w pełni uczestniczyć w postępowaniu albo musi ponosić dodatkowe koszty związane z udziałem tłumacza, to jego dostęp do wymiaru sprawiedliwości nie jest równy. Państwo powinno tę barierę usuwać, a nie przerzucać koszty na osobę z niepełnosprawnością. To się właśnie dzieje.

Drugim istotnym elementem projektu jest cyfryzacja list biegłych sądowych. Obecny model opierający się na listach prowadzonych w postaci papierowej nie odpowiada potrzebom współczesnego wymiaru sprawiedliwości. Projekt umożliwi wprowadzenie tych informacji do systemu teleinformatycznego administrowanego przez ministra sprawiedliwości oraz włączenie biegłych do systemu ROBUS. Ma to usprawnić aktualizację danych, ich pozyskiwanie oraz dostęp uprawnionych organów do aktualnej informacji o biegłych. Oczywiście wszystkie te dane będą odpowiednio zabezpieczone. Projekt porządkuje podstawy przetwarzania danych osobowych biegłych.

Trzeci obszar zmian dotyczy systemów teleinformatycznych sądownictwa. Projekt dostosowuje delegację ustawową do realizowanego projektu "Cyfrowy sąd", którego celem jest odejście od rozproszenia i zróżnicowania wielu stosowanych obecnie systemów na rzecz bardziej jednolitego, ogólnokrajowego rozwiązania. Pozwoli to na standaryzację danych, poprawę współpracy między systemami oraz dalszą automatyzację procesów zachodzących w sądach.

Ważnym elementem jest też oczywiście cyberbezpieczeństwo. Wymiar sprawiedliwości przetwarza ogromną ilość danych, dlatego jego cyfryzacja musi iść w parze z odpowiednimi standardami bezpieczeństwa, wydajności i odporności systemów. Mamy więc do czynienia z projektem, który z jednej strony usuwa barierę w dostępie do sądu dla osób głuchych, a z drugiej - modernizuje zaplecze organizacyjne i informatyczne wymiaru sprawiedliwości.

Te zmiany są praktyczne i potrzebne, dlatego Klub Parlamentarny Centrum popiera tę ustawę. Dziękuję.